ललितपुर । निर्वाचन जित्नु एउटा राजनीतिक उपलब्धि हो, तर जनताको विश्वासलाई व्यवहारमा उतार्नु त्योभन्दा ठूलो जिम्मेवारी हो। चुनावका बेला जनताको घरदैलोमा पुग्नु, उनीहरूका समस्या सुन्नु र परिवर्तनका प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नु राजनीतिक अभ्यास हुन सक्छ; तर निर्वाचन सम्पन्न भएर पद तथा गोपनीयताको शपथ ग्रहण गरेपछि पनि जनताकै सुखदुःखमा साथ दिनु वास्तविक जनप्रतिनिधिको जिम्मेवारी हो। यही जिम्मेवारीलाई आत्मसात् गर्दै महालक्ष्मी नगरपालिकाकी उपप्रमुख लक्ष्मी महर्जन आफ्नो सार्वजनिक भूमिकामा सक्रिय रहँदै आउनुभएको छ।
निर्वाचन सकिएपछि धेरैका लागि चुनावी व्यस्तता समाप्त हुन्छ, तर जनप्रतिनिधिका लागि त्यही दिनबाट वास्तविक परीक्षाको सुरुवात हुन्छ। जनताले दिएको मत केवल पद प्राप्त गर्ने माध्यम होइन, उनीहरूका आशा, अपेक्षा र विश्वासको जिम्मेवारी पनि हो। यही जिम्मेवारीलाई केन्द्रमा राखेर उपप्रमुख महर्जनले शपथ ग्रहण गरेदेखि नै नगरवासीको सेवामा आफ्नो समय र ऊर्जा खर्च गर्दै आउनुभएको छ।
जनताको समस्या कुनै निश्चित समय, कार्यालयको कार्यतालिका वा औपचारिक कार्यक्रम हेरेर आउने विषय होइन। कसैलाई तत्काल सहयोग चाहिएको हुन्छ, कसैलाई न्यायको अपेक्षा हुन्छ, कसैलाई आफ्नो समस्या सुनिदिने व्यक्तिको खोजी हुन्छ। जनप्रतिनिधिको भूमिका यस्तै परिस्थितिमा अझ महत्त्वपूर्ण हुन्छ। त्यसैले जनताको आवाज सुन्नु, उनीहरूको अवस्थालाई बुझ्नु र सम्बन्धित निकायमार्फत समाधानका लागि पहल गर्नु स्थानीय नेतृत्वको आधारभूत दायित्व हो।
उपप्रमुख महर्जनको सार्वजनिक सक्रियतालाई पनि यही जिम्मेवारीको दृष्टिकोणबाट हेर्न आवश्यक छ। पदलाई सुविधा र प्रतिष्ठाको विषयभन्दा सेवाको माध्यमका रूपमा बुझ्नु जनप्रतिनिधिको महत्त्वपूर्ण पक्ष हो। जनताको घरदैलोमा पुग्नु, सामाजिक तथा सामुदायिक गतिविधिमा सहभागी हुनु र नगरवासीका आवश्यकता तथा अपेक्षासँग जोडिएर काम गर्नु उहाँको सार्वजनिक भूमिकाका महत्त्वपूर्ण आयाम हुन्।
विशेषगरी स्थानीय सरकार नागरिकको सबैभन्दा नजिकको सरकार हो। सडक, खानेपानी, शिक्षा, स्वास्थ्य, सरसफाइ, महिला तथा बालबालिकाका सवाल, सामाजिक न्याय र दैनिक जीवनसँग जोडिएका समस्यामा स्थानीय जनप्रतिनिधिको भूमिका प्रत्यक्ष हुन्छ। यस्ता विषयमा जनताले ठूलो भाषणभन्दा समयमै सुनुवाइ, सहज पहुँच र जिम्मेवार व्यवहार खोजिरहेका हुन्छन्। जनताको यही अपेक्षालाई बुझेर काम गर्नु नै जनप्रतिनिधिको जिम्मेवारीको वास्तविक मापन हो।
उपप्रमुखको जिम्मेवारी आफैँमा महत्त्वपूर्ण र संवेदनशील छ। स्थानीय तहमा न्यायिक समितिको संयोजकका रूपमा विवाद निरूपण, मेलमिलापको वातावरण निर्माण तथा नागरिकका गुनासा सम्बोधन गर्ने जिम्मेवारीसमेत यस पदसँग जोडिएको हुन्छ। कतिपय अवस्थामा दुई पक्षबीचको विवाद समाधान गर्नु केवल कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्नु होइन, टुट्न लागेको सम्बन्ध जोगाउनु र समाजमा आपसी सद्भाव कायम राख्नु पनि हो। त्यसैले यस्तो जिम्मेवारी निर्वाह गर्दा धैर्य, निष्पक्षता, संवेदनशीलता र कानुनी समझदारी आवश्यक हुन्छ।
जनताको सेवामा समर्पित हुनु भनेको सधैँ ठूलो योजना उद्घाटन गर्नु वा मञ्चमा उभिएर भाषण गर्नु मात्र होइन। कहिलेकाहीँ एउटा नागरिकको गुनासो ध्यानपूर्वक सुन्नु, समस्यामा परेकालाई सम्बन्धित निकायसम्म पुर्याउनु र सामान्य नागरिकलाई पनि आफ्नो सरकारसँग सहज पहुँचको अनुभूति गराउनु नै ठूलो सेवा हुन सक्छ। किनकि नागरिकले सरकारलाई बजेट र भवनबाट मात्र होइन, आफूले पाएको व्यवहार र सहयोगबाट पनि मूल्याङ्कन गर्छन्।
लक्ष्मी महर्जनको सार्वजनिक यात्रालाई पनि केवल निर्वाचनमा प्राप्त सफलताका आधारमा सीमित गर्नु उचित हुँदैन। शपथ ग्रहणपछि सुरु भएको जिम्मेवारी, त्यसपछिका काम, नागरिकसँगको सम्बन्ध, निर्णय प्रक्रियामा देखिएको सक्रियता र कार्यसम्पादनको निरन्तर समीक्षा हुनुपर्छ। प्रशंसा र आलोचना दुवैलाई स्वीकार गर्दै जनताको अपेक्षाअनुसार कामलाई अझ प्रभावकारी बनाउनु जनप्रतिनिधिका लागि उत्तिकै आवश्यक छ।
अन्ततः जनप्रतिनिधिको कार्यकाल कति समय बित्यो भन्नेभन्दा पनि त्यस अवधिमा नागरिकले कति सहजता महसुस गरे, कति समस्याको सुनुवाइ भयो र सार्वजनिक जिम्मेवारी कति पारदर्शी तथा जवाफदेही ढंगले निर्वाह गरियो भन्ने प्रश्न महत्त्वपूर्ण हुन्छ। जनताको मतले पदमा पुर्याउँछ, तर जनताको विश्वासले मात्र त्यो पदको गरिमा कायम राख्छ। निर्वाचनको दिन जनताले दिएको मत पाँच वर्षका लागि प्राप्त अधिकार मात्र होइन, निरन्तर जनताको सेवामा खटिनुपर्ने नैतिक जिम्मेवारी पनि हो।
किनकि जनताको सेवामा बितेको समय कहिल्यै खेर जाँदैन। पदको उचाइभन्दा जनताको मनमा बनाएको स्थान ठूलो हुन्छ। निर्वाचन जित्नु एउटा दिनको उपलब्धि हो, तर जनताको विश्वास जितिरहनु हरेक दिनको परीक्षा हो।





टिप्पणी